20 augustus 2014

Het kalf van Wouter Ophorst (1836-84)

De landbouwer Wouter Ophorst werd geboren op 2-11-1836 in Sprang-Capelle. Net als ik is hij een nakomeling van Cornelis Ophorst (1691-1771). Wouter trouwde in 1862 met Antonetta van der Hoeven, weduwe van Dirk Verheijden. Hun kinderen Arie, Adriaan en Maria Adriana bereikten de volwassen leeftijd. Wouter Ophorst overleed op 29-2-1884. Zijn weduwe op 18-7-1886. 

In de zomer van 1882 werd een kalf van Wouter Ophorst mishandeld en gedood: 

Echo van het Zuiden, 20-8-1882

12 augustus 2014

Jansje Verhoog (1810-84) werd door haar echtgenoot verlaten

Jannetje (Jansje) Verhoog werd op 9-4-1810 in Leiden geboren en 2 dagen later in de Pieterskerk gedoopt. Haar vader was Adrianus Verhoog. Haar moeder was waarschijnlijk Sara Dreeft. Jansje was nog maar 19 toen zij op 3-12-1829 in Leiden trouwde met Johan(nes) Beat(us) Mader. Johan Beatus was op 11-12-1805 in Grosswangen in Zwitserland gedoopt als zoon van Johannes Mader. 

Johan Beatus Mader was kort voor zijn huwelijk in garnizoen te Gorinchem. Later was hij schrijnwerker. Hun eerste kind werd op 9-8-1830 in Leiden geboren en Adrianus genoemd naar Jansje's vader. Daarna volgden Johan Beatus jr. (1834) en Abraham (1838). 


Vervolgens heeft Johan Beatus zijn vrouw en kinderen verlaten. Jannetje Verhoog verdiende de kost als naaister. Na verloop van tijd wilde Jansje gaan scheiden, maar de verblijfplaats van Johan Beatus was onbekend. Er werd een oproep geplaatst dat Johan Beatus voor de rechtbank diende te verschijnen, maar hij kwam niet opdagen. Daarop werd op 25-2-1851 het huwelijk van Jannetje Verhoog en Johannes Beatus Mader ontbonden door echtscheiding.  

8 augustus 2014

Parenteel van Pieter Cornelisz Stolk uit Hillegersberg

1 Pieter Cornelisz Stolk. Pieter is overleden vóór 1613. Pieter trouwde met Commertje Cornelisse. Commertje is overleden vóór 1625.
Hillegersberg
Kinderen van Pieter en Commertje:
1 Cornelis Pietersz Stolk. Volgt 1.1.
2 Simon Pietersz Stolk. Volgt 1.2.
3 Maerten Pietersz Stolk [1.3]. 
4 Jannetje Pieters Stolk [1.4]. 
5 Trijntje Pieters Stolk [1.5]. 
6 Maritge Pieters Stolk [1.6]. Maritge is overleden vóór 1635.

1.1 Cornelis Pietersz Stolk, zoon van Pieter Cornelisz Stolk (zie 1) en Commertje Cornelisse. Cornelis is overleden vóór 1659. Cornelis trouwde vóór 1637 met Neeltge Claesse ( Ruijchaver). Neeltge is overleden vóór 1659.
Kinderen van Cornelis en Neeltge:
1 Pieter Cornelisz Stolk. Volgt 1.1.1.
2 Pietertje Cornelisse Stolk [1.1.2]. 
3 Gerrit Cornelisz Stolk [1.1.3].
4 Arien Cornelisz Stolk [1.1.4].

3 augustus 2014

Lieven Lindeman (†1643) was een vrouwenversierder

Uit de Rotterdamse archieven komt Lieven Lindeman jr. naar voren als een vrouwenversierder met weinig verantwoordelijkheidsgevoel. 

Lieven's ouders
Lieven Lindeman was de zoon van Trijntgen Hillegersdr. en Lieven Lindeman sr., die op 5-6-1605 in Rotterdam waren getrouwd. Lieve sr. werd rond 1578 geboren en op 16-2-1625 begraven. Het paar had kort daarvoor op 2-2-1625 een mutueel testament opgemaakt, waarin ze zijn broer Guilliamme Lindemans benoemden tot voogd over de kinderen. Trijntgen was eerder weduwe van Aert Bogaert met wie zij een dochter Annitgen had, die in 1613 ongehuwd in Leerdam woonde. Op 24-12-1635 maakte Trijntje een testament op waarin haar overige kinderen worden genoemd: Hillegont, Lieven, Jenneken en Pierijntge. 

Het kind van Aeltje Teunisdr
Te Rotterdam op 4-9-1640 wordt op verzoek van Aeltje Teunisdr. een verklaring afgelegd door Aeltje Maertensdr, vroetvrouw, 38 jr, en Maertjen Aelbrechtsdr, weduwe van Christiaen Pietersz, 71 jr, Heijltgen Lourensdr, 61 jr, Magdeleentje Segersdr, 48 jr, Diewertje Jacobsdr, 31 jr, Susannetje Ariensdr, 33 jr, en Trijntjen Philipsdr, 29 jr. Zij zeggen dat, toen Aeltje Teunisdr op 31-8-1640 aan het bevallen was, zij er bij waren en gehoord hebben dat Aeltje in hoogste nood bekende dat Lieven Lindeman, jongman, de vader van Aeltje's kind is. 

Een baker met een ingezwachtelde baby

31 juli 2014

Ziektes in de 19e eeuw

In de 19e eeuw veel voorkomende ziektes waren tuberculose, pokken, syphilis en cholera. Meer informatie over deze ziektes vind je hier.

In de westerse wereld was tuberculose een endemische ziekte in de 19e eeuw, wat wil zeggen dat de ziekte hardnekkig bleef heersen. Tuberculose eiste jaarlijks meer dodelijke slachtoffers dan de toen optredende grote cholera- en pokkenepidemieën samen. Bij de Europese bevolking is de sterfte aan tuberculose aan het eind van de 19e eeuw gaan dalen.
Tante Nel (1917-60)
Mijn tante Pieternella (Nel) de Jong (1917-60) heeft de ziekte als tiener opgelopen, toen ze zorgde voor een boerenvrouw, die de ziekte had. Zij heeft daarna altijd een zwakke gezondheid gehouden. Voor mijn geboorte was zij al overleden en met mijn tweede naam ben ik naar haar vernoemd.

Aan pokken stierven in Nederland in de 19e eeuw jaarlijks enkele honderden mensen, voornamelijk in de grote steden. Er werd toen al op grote schaal ingeënt en het aantal pokkenslachtoffers daalde sterk, maar de ziekte was nog niet verdwenen. In  juli 1870 brak een oorlog uit tussen Frankrijk en Pruisen. Zowel in Frankrijk als in Duitsland had deze verplaatsing van mensen en een grote pokken epidemie tot gevolg. In Nederland eiste de pokken epidemie 706 slachtoffers in 1870. In het jaar daarop was het aantal gestegen tot 15.787 doden. In 1872 daalde hetaantal tot 3731 en bereikte in 1874 het gebruikelijk peil van enkele honderden. Het waren vooral kinderen die het slachtoffer waren van die epidemie. Na deze epidemie werd de vaccinatie in Europa voortvarend aangepakt. Het aantal sterfgevallen door pokken daalde dramatisch in de twintigste eeuw.